Բացահայտենք «Շենգավիթ» պատմահնագիտական արգելոց-թանգարանում պահվող գանձերը

Թանգարանային գիշեր ամենամյա միջոցառմանն այս տարի առաջին անգամ մասնակցեց նաև Էրեբունի պատմահնագիտական արգելոց-թանգարանի «Շենգավիթ» մասնաճյուղը, որտեղ ներկայացված են մեր թվարկությունից առաջ 4-3 հազարամյակներից վաղ բրոնզեդարից մեզ հասած ժառանգության հրաշալի նմուշներ: Թանգարանին է պատկանում նաև շուրջ երեք հեկտար հողատարածք, որտեղ ցուցադրված են մեր նախնիների կացարանները:

Մասնաճյուղի վարիչ Աստղ Պողոսյանը Orer.am-ի հետ զրույցում նշեց, որ նախորդ տարվա ցուցանիշների համեմատ այս տարի թանգարանի այցելուների թիվն ավելացել է: Ու թեև թանգարանն այսօր ունի ենթակառուցվածքների, լուսավորության խնդիրներ, սակայն այդ ամենն, ըստ պաշտոնակատարի, լուծել հնարավոր է, պարզապես շատ աշխատել է հարկավոր:

«Կարծում եմ, որ մինչև հաջորդ տարի նման խնդիրներն արդեն լուծված կլինեն: Բայց մինչ այդ, բոլորին հրավիրում եմ ծանոթանալու մեր ցուցանմուշներին, քանի որ իսկապես բացառիկ հուշարձան ունենք: Երևանն այնպիսի բացառիկ հարստություն ունի, որի մասին պետք է յուրաքանչյուրն իմանա, հատկապես հայաստանցիները, որպեսզի իմանան, թե ինչպիսի հարուստ ժառանգություն մենք ունենք և ինչպիսի գանձեր են թաքնված մեր կողքին: Կարևորում եմ նաև, որ մեր ազգաբնակչությունը խնամքով վերաբերվի այն ամենին ինչ ունենք, քանի որ եթե իմանանք մեր անցյալը, ներկան ևս կկարողանանք ավելի ճիշտ ընկալել և արժևորել»,- ասաց Ա. Պողոսյանը:

Թանգարանում պահվող և ցուցադրվող ցուցանմուշները պատմում են, թե ինչքան զարգացած հարուստ մշակույթ են ունեցել մեր նախնիները և ինչպես են կարողացել տարբեր նյութերից աշխատանքային գործիքներ ու կենցաղային բարձրաճաշակ առարկաներ պատրաստել: Հնավայրի պեղումների ժամանակ հայտնաբերված իրերի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում նաև, որ տեղի բնակիչները նստակյաց կյանք են վարել, զբաղվել են անասնապահությամբ, մշակել են նաև հացահատիկ, մանել թելեր և այլն: Մեր նախնիների աշխատանքային գործիքներից է եղել նաև մանգաղը որը պատրաստել են խոշոր եղջերավոր կենդանիների ծնոտի հատվածից:

«Ատամները հեռացնում էին և փոսերի մեջ օբսիդիանի միջուկներ էին տեղադրում: Փաստորեն մեր նախնիները շատ լավ գիտեին, որ այն բավականին ամուր և սուր քար է, որն այսօր էլ օգտահործվում է բժշկության մեջ: Շենգավթյան մշակույթի ամենաբնորոշ նմուշներից են նաև վաղ բրոնզեդարյան ժամանակշրջանի սև փայլեցված և բարձրորակ մշակում ունեցող խեցեղենը: Մետաղական փայլի հասցված մշակումը տիպիկ է այս ժամանակշրջանի խեցեղենի համար, որը ևս վկայում է մեր նախնիների բարձր հմտությունների և ճաշակի մասին: Այդ ժամանակաշրջանին բնորոշ են բարձր էսթետիկ հատկությունները, որը երևում է նաև մեզ հասած անոթների որակից ու զարդանախշերից: Հետագայում, միջին բրոնզեդարում այս մշակույթի անկումից հետո արդեն ի հայտ են գալիս կարմրադարչնագույն գույներով անոթներ»,- ասաց Ա. Պողոսյանը:

Ցավոք, հետագա դարերում կորստյան է մատնվել խեցեղենի սև փայլեցման այդ տեխնոլոգիան, որի վկայութնունն է այն, որ հետագա դարերում նման նշակում ունեցող խեցեղեն այլևս չի հանդիպում: Դա խոսում է տվյալ մշակույթի անկման մասին, որը հետագայում, ցավոք, այլևս չի վերականգնվել:

Թանգարանի տարածքում ցուցադրվող կլոր և ուղղանկունաձև իրար հաջորդող կացարանները նույնպես շենգավթյան մշակույթի մասն են կազմում: Բոլոր կացարանների կենտրոններում եղել են կավե օջախներ: Թանգարանում ներկայացված են նաև բրոնզե դարից մեզ հասած մետաղի հալոցիկներ, կաղապարներ, ասեղներ և այլ նմուշներ:

Անկեղծ ասած, դժվար է մեկ հոդվածով անդրադառնալ այն ամենին, ինչ այսօր խնամքով պահպանվում է արգելոց-թանգարանում, ուստի առաջիկայում մենք ավելի մանրամասն կներկայացնենք այն ամենն, ինչ ցուցադրված է, ինչպես նաև պահվում  ու պահպանվում է պատմության էջերում: 

 

Արմինե Գրիգորյան

Լոռեցյանը, նրա վարորդն ու ակումբի նախագահը ձերբակալվել են Պետբյուջեի հարկային մուտքերը կանխատեսվում են 1 տրլն 602 մլրդ դրամի չափով. ՀՀ ֆիննախ «Եթե հարցս չլուծեն, երակներս կտրելու եմ, արյունը լցնեմ Կառավարության դիմաց». ցուցարար 10–ամյա տղայի երկու մատներն անդամահատել են պայթուցիկ սարքի օգտագործման հետևանքով (ֆոտո) Արցախի հարցը նախկինների կողմից տոտալ շահարկվում է. Մարուքյան «Մեր զինվորների օրգաններով փող են աշխատում» (տեսանյութ) «Աբմողջ ներքին օրգանները վնասված են, շորերը պատռված, երեխուս քարշ են տվել դիտակետ սարքել ինքնասպանություն». մահացած զինծառայողի մայր Այս իշխանությունը որքանո՞վ է պարտք Սերժ Սարգսյանին իշխանության գալու համար․ Գևորգ Պետրոսյան ՀՀ ԱԺ յուրաքանչյուր խմբակցությունում փորձագետների թիվը կարող է ավելանալ մեկով Մեզ համար ի՞նչ տարբերություն՝ գոմը խելացի է, թե ոչ, եթե կովը թրիքի մեջ է. Փաշինյան Երբեմն պատգամավորներն են նենց բաներ գրում, որ ուզում ես պատուհանը բացես ու ... «Էս ի՞նչ չուզող հարեւանի տրամաբանություն է. մեկի հարցը լուծում ես՝ մյուսը գալիս կառավարության դեմն է պառկում». Փաշինյան ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (5 ԴԵԿՏԵՄԲԵՐԻ)․ Հա­յաս­տա­նը դար­ձել է մի­ու­թե­նա­կան հան­րա­պե­տու­թյուն «Գ.Ծառուկյան» հիմնադրամի շնորհիվ իջևանցի զինծառայողների 100-ավոր հարազատներ մեկնել են Արցախ Դեսպանատունը հաստատել է՝ ԱՄԷ-ի նախագահի որդին Հայաստան եկել է Հայաստանի և Ադրբեջանի ԱԳ նախարարները համատեղ աշխատանքը կշարունակեն հաջորդ տարվա սկզբին Մեծ վտանգ. Հա­յաս­տա­նի իշ­խա­նու­թյու­նը կա­րող են ո՛չ «ոչ բռնի» և ո՛չ «թավ­շյա» մե­թո­դով զավ­թել «սո­րո­սիկ­նե­րը» Ի՞նչ են նշա­նա­կում աշ­խա­տա­ժա­մա­նա­կի նոր­մալ և առա­վե­լա­գույն տև­ո­ղու­թյուն հաս­կա­ցու­թյուն­նե­րը Կհստա­կեց­վի գույ­քա­հար­կի ար­տո­նու­թյուն­նե­րից օգտ­վող զին­ծա­ռա­յող­նե­րի շրջա­նա­կը․ «Փաստ» Աֆան­դյանն ընդ­դեմ «Անե­լի­քի». գոր­ծար­քի ման­րա­մաս­նե­րը՝ առա­ջին ձեռ­քից
website by Sargssyan